แพทย์จะพิจารณาผ่าตัดเนื้องอกมดลูกเมื่อก้อนมีขนาดใหญ่กว่า 5 เซนติเมตรขึ้นไป หรือมีอาการรุนแรงร่วมด้วย เช่น ประจำเดือนมามากจนเกิดภาวะซีด ปวดท้องน้อยเรื้อรัง ก้อนเนื้อโตเร็วผิดปกติ หรือเนื้องอกไปกดทับอวัยวะข้างเคียงจนปัสสาวะบ่อยและท้องผูก หากขนาดเล็กและไม่มีอาการ แพทย์อาจใช้วิธีติดตามขนาดหรือให้ยาแทน
เนื้องอกมดลูก ขนาดเท่าไหร่ต้องผ่าตัด? รู้จักปัจจัยสำคัญที่ใช้ประกอบการรักษา
เมื่อเข้ารับการตรวจภายในหรืออัลตราซาวด์แล้วพบว่าเป็น “เนื้องอกมดลูก” (Uterine Fibroids) คำถามที่ผู้หญิงหลายคนมักสงสัยคือ “ต้องผ่าตัดไหม?” หรือ “ถ้าไม่ผ่าตัดจะเป็นอันตรายหรือไม่?”
ความจริงแล้ว การตรวจพบเนื้องอกมดลูกไม่ได้หมายความว่าจะต้องผ่าตัดทุกราย เพราะเนื้องอกมดลูกส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้าย และผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการหรือสามารถติดตามอาการได้โดยไม่ต้องรักษาด้วยการผ่าตัด
การพิจารณาว่า เนื้องอกมดลูกขนาดเท่าไหร่ต้องผ่าตัด จึงไม่สามารถดูจากขนาดของก้อนเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาร่วมกับอาการ ขนาด จำนวน ตำแหน่งของก้อน รวมถึงอายุ สุขภาพโดยรวม และความต้องการมีบุตรของผู้ป่วยแต่ละราย
เนื้องอกมดลูกอันตรายหรือไม่? เป็นมะเร็งหรือเปล่า?
เนื้องอกมดลูกเป็นก้อนที่เกิดจากกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อของมดลูก โดยส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้าย (Benign Tumor) และไม่ใช่มะเร็ง
ผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการและพบก้อนโดยบังเอิญจากการตรวจสุขภาพหรือการตรวจทางนรีเวช ขณะที่บางรายอาจมีอาการ เช่น ประจำเดือนมามากหรือมานานผิดปกติ ปวดท้องน้อย รู้สึกแน่นหรือหนักบริเวณท้องน้อย ปัสสาวะบ่อย หรือมีปัญหาเกี่ยวกับการมีบุตร
ดังนั้น การตรวจพบเนื้องอกมดลูกไม่ได้หมายความว่าจะต้องได้รับการผ่าตัดทันที แพทย์จะประเมินลักษณะของก้อนและอาการของผู้ป่วยก่อนวางแผนการรักษา
เนื้องอกมดลูกขนาดเท่าไหร่ต้องผ่าตัด?
ไม่มีขนาดที่กำหนดตายตัวว่าเนื้องอกมดลูกต้องมีขนาดกี่เซนติเมตรจึงจะต้องผ่าตัด
เนื้องอกขนาดเล็กบางก้อนอาจทำให้เกิดอาการมากได้ หากอยู่ในตำแหน่งที่กระทบต่อโพรงมดลูก ขณะที่เนื้องอกขนาดใหญ่บางรายอาจไม่มีอาการและสามารถติดตามอาการได้
แพทย์จึงมักพิจารณาปัจจัยสำคัญดังต่อไปนี้
- ขนาด จำนวน และตำแหน่งของเนื้องอก
ขนาดของก้อนเป็นปัจจัยหนึ่งที่ใช้ประกอบการพิจารณา แต่ไม่ใช่เกณฑ์เดียวในการตัดสินใจผ่าตัด
ตำแหน่งของก้อนมีความสำคัญอย่างมาก เช่น เนื้องอกที่ยื่นเข้าไปในโพรงมดลูกอาจทำให้มีเลือดประจำเดือนออกมากผิดปกติ แม้ก้อนจะมีขนาดไม่ใหญ่มาก ขณะที่ก้อนที่อยู่บริเวณผิวด้านนอกของมดลูกอาจมีอาการแตกต่างกัน
หากมีก้อนหลายก้อน หรือก้อนมีขนาดใหญ่จนกดเบียดอวัยวะข้างเคียง แพทย์อาจพิจารณาการรักษาที่เหมาะสมมากขึ้นตามอาการและผลกระทบที่เกิดขึ้น
- มีอาการมากหรือส่งผลต่อคุณภาพชีวิต
อาการเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญในการพิจารณาการรักษา โดยเฉพาะเมื่ออาการรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น
- ประจำเดือนมามากหรือมานานผิดปกติ
- มีเลือดออกผิดปกติจนเกิดภาวะโลหิตจาง
- ปวดประจำเดือนหรือปวดท้องน้อยรุนแรง
- รู้สึกหนักหรือแน่นบริเวณท้องน้อย
- ปัสสาวะบ่อยหรือมีอาการกดเบียดกระเพาะปัสสาวะ
- ท้องผูกหรือขับถ่ายลำบากจากการกดเบียดอวัยวะ
- มีปัญหาเกี่ยวกับการมีบุตรในบางกรณี โดยเฉพาะเมื่อก้อนอยู่ในตำแหน่งที่กระทบต่อโพรงมดลูก
หากอาการเหล่านี้รุนแรงหรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยวิธีอื่น แพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยหัตถการหรือการผ่าตัดตามความเหมาะสม
- ก้อนมีการเปลี่ยนแปลงหรือมีลักษณะที่แพทย์ต้องติดตาม
แพทย์อาจนัดตรวจติดตามขนาดและลักษณะของเนื้องอกด้วยการตรวจทางนรีเวชหรืออัลตราซาวด์ตามความเหมาะสม
หากพบว่าก้อนมีการเปลี่ยนแปลง หรือมีลักษณะที่จำเป็นต้องได้รับการประเมินเพิ่มเติม แพทย์จะพิจารณาการตรวจและแนวทางการรักษาที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล
การที่ก้อนมีขนาดเพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็ง และไม่ควรใช้การเจริญเติบโตของก้อนเพียงปัจจัยเดียวในการสรุปการวินิจฉัย
- มีปัญหาเกี่ยวกับการตั้งครรภ์
เนื้องอกมดลูกบางตำแหน่งอาจส่งผลต่อการมีบุตรหรือเพิ่มความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในการตั้งครรภ์ โดยเฉพาะก้อนที่มีผลต่อโพรงมดลูก
ในผู้ที่ต้องการมีบุตร แพทย์จะพิจารณาขนาดและตำแหน่งของก้อนร่วมกับประวัติการมีบุตรและปัจจัยอื่นๆ เพื่อเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม โดยไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเนื้องอกทุกราย
ทางเลือกในการรักษาเนื้องอกมดลูกมีอะไรบ้าง?
การรักษาเนื้องอกมดลูกมีหลายแนวทาง และไม่จำเป็นต้องเป็นการผ่าตัดเสมอไป แพทย์อาจพิจารณา
- การติดตามอาการและตรวจเป็นระยะ สำหรับผู้ที่ไม่มีอาการหรืออาการไม่รุนแรง
- การใช้ยา เพื่อช่วยควบคุมอาการบางอย่าง เช่น เลือดออกมากหรืออาการปวด
- การทำหัตถการบางประเภท ในผู้ป่วยที่เหมาะสม
- การผ่าตัด เมื่อมีข้อบ่งชี้และการรักษาวิธีอื่นไม่เหมาะสมหรือไม่สามารถควบคุมอาการได้
การเลือกวิธีรักษาจะขึ้นอยู่กับลักษณะของโรคและความต้องการของผู้ป่วยแต่ละราย โดยเฉพาะผู้ที่ยังต้องการมีบุตรในอนาคต
การผ่าตัดผ่านกล้อง (Laparoscopic Surgery) เป็นทางเลือกหนึ่งในการรักษา
หากแพทย์ประเมินว่าจำเป็นต้องผ่าตัด ปัจจุบันมีเทคนิคการผ่าตัดทางนรีเวชหลายรูปแบบ โดย การผ่าตัดผ่านกล้อง (Laparoscopic Surgery) เป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับผู้ป่วยที่เหมาะสม
การผ่าตัดผ่านกล้องใช้แผลขนาดเล็กบริเวณหน้าท้องเพื่อสอดกล้องและเครื่องมือผ่าตัดเข้าไปในช่องท้อง ช่วยให้แพทย์สามารถทำการผ่าตัดผ่านแผลขนาดเล็กในผู้ป่วยที่เหมาะสม
เมื่อเปรียบเทียบกับการผ่าตัดเปิดหน้าท้องในผู้ป่วยที่สามารถใช้วิธีผ่านกล้องได้ การผ่าตัดผ่านกล้องอาจมีข้อดี เช่น แผลผ่าตัดมีขนาดเล็ก และสามารถช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวกลับไปทำกิจกรรมต่าง ๆ ได้เร็วขึ้นในหลายกรณี
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกรายจะสามารถผ่าตัดผ่านกล้องได้ การเลือกวิธีผ่าตัดขึ้นอยู่กับขนาด จำนวน และตำแหน่งของเนื้องอก สุขภาพของผู้ป่วย ประวัติการผ่าตัด และความต้องการมีบุตร รวมถึงดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา
สรุป: พบเนื้องอกมดลูก ไม่ได้แปลว่าต้องผ่าตัด
การตอบคำถามว่า “เนื้องอกมดลูกขนาดเท่าไหร่ต้องผ่าตัด?” ไม่สามารถใช้ตัวเลขเพียงอย่างเดียวในการตัดสินใจ
สิ่งสำคัญคือการประเมิน ขนาด ตำแหน่ง จำนวนก้อน อาการ การเปลี่ยนแปลงของก้อน และผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต รวมถึงความต้องการมีบุตรของผู้ป่วย
หากไม่มีอาการหรืออาการไม่รุนแรง แพทย์อาจเลือกติดตามอาการหรือรักษาด้วยวิธีอื่นโดยไม่ต้องผ่าตัดทันที แต่หากมีอาการมาก ก้อนส่งผลกระทบต่ออวัยวะข้างเคียง มีปัญหาเกี่ยวกับการมีบุตร หรือมีข้อบ่งชี้อื่น ๆ แพทย์จะพิจารณาแนวทางการรักษาที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล
หากมีอาการประจำเดือนมามากผิดปกติ ปวดท้องน้อยเรื้อรัง คลำพบก้อนบริเวณท้องน้อย หรือได้รับการตรวจพบเนื้องอกมดลูก ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์เพื่อประเมินและวางแผนการดูแลที่เหมาะสม
แผนกสูตินรีเวช โรงพยาบาลวิชัยเวช อินเตอร์เนชั่นแนล หนองแขม พร้อมให้บริการตรวจประเมินและดูแลปัญหาสุขภาพสตรีโดยทีมแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์
FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเนื้องอกมดลูก
- ผ่าตัดเนื้องอกมดลูก จำเป็นต้องตัดมดลูกทั้งหมดหรือไม่?
ไม่จำเป็นเสมอไป การผ่าตัดมีหลายรูปแบบ เช่น การผ่าตัดนำเฉพาะก้อนเนื้องอกออก (Myomectomy) หรือ การผ่าตัดมดลูก (Hysterectomy) โดยแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล โดยพิจารณาจากลักษณะของเนื้องอก อาการ อายุ สุขภาพ และความต้องการมีบุตรในอนาคต - เนื้องอกมดลูกขนาด 3 เซนติเมตร ต้องผ่าตัดไหม?
ไม่สามารถตัดสินจากขนาดเพียงอย่างเดียว หากไม่มีอาการหรือก้อนไม่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ แพทย์อาจแนะนำให้ติดตามอาการ แต่หากก้อนอยู่ในตำแหน่งที่ทำให้มีเลือดออกผิดปกติ ปวด หรือมีผลต่อการมีบุตร แพทย์อาจพิจารณาการรักษาตามความเหมาะสม
- ถ้ามีเนื้องอกมดลูกขนาด 5 เซนติเมตร ต้องผ่าตัดหรือไม่?
ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย ขนาด 5 เซนติเมตรไม่ใช่เกณฑ์ตายตัวสำหรับการผ่าตัด แพทย์จะพิจารณาร่วมกับตำแหน่ง จำนวนก้อน อาการ และผลกระทบต่อผู้ป่วย
- ผ่าตัดเอาเนื้องอกออกแล้ว มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำหรือไม่?
หากเป็นการผ่าตัดนำเฉพาะก้อนเนื้องอกออกและยังคงมีมดลูกอยู่ เนื้องอกมดลูกสามารถเกิดขึ้นใหม่ได้ในอนาคต เนื่องจากยังสามารถเกิดก้อนใหม่ได้ ดังนั้นควรติดตามอาการและเข้ารับการตรวจตามคำแนะนำของแพทย์
- หลังผ่าตัดเนื้องอกมดลูกผ่านกล้อง ต้องพักฟื้นกี่วัน?
ระยะเวลาพักฟื้นแตกต่างกันตามชนิดและความซับซ้อนของการผ่าตัด สุขภาพของผู้ป่วย และลักษณะของเนื้องอก ผู้ป่วยบางรายสามารถกลับบ้านได้ภายในระยะเวลาไม่นานหลังการผ่าตัด แต่ระยะเวลาที่จะกลับไปทำงานหรือทำกิจกรรมตามปกติควรเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์ผู้รักษา
- ควรเตรียมตัวอย่างไรก่อนเข้ารับการประเมิน?
ควรจดบันทึกอาการ เช่น วันที่มีประจำเดือน ปริมาณเลือดที่ออก ลักษณะและความรุนแรงของอาการปวด รวมถึงรายชื่อยาหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ใช้อยู่ และนำผลตรวจหรือประวัติการรักษาที่เกี่ยวข้องมาให้แพทย์พิจารณา
หมายเหตุ: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับเนื้องอกมดลูก ไม่สามารถใช้ทดแทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้ การพิจารณาแนวทางการรักษาและการผ่าตัดจำเป็นต้องประเมินเป็นรายบุคคล
ผลการรักษา ความเสี่ยง และระยะเวลาพักฟื้นอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกาย ลักษณะของโรค วิธีการรักษา และดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย:
นพ.ศักดิ์นันท์ พาณิชย์พงศ์พัฒน์
แพทย์เฉพาะทางสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา
โรงพยาบาลวิชัยเวชฯ หนองแขม
เลขที่ใบประกอบวิชาชีพเวชกรรม: ว.27373
ติดต่อ ศูนย์สูตินรีเวช รพ.วิชัยเวชฯ หนองแขม
02-441-6999
หรือ ติดต่อได้ผ่านช่องทางไลน์ได้ง่ายๆ Line
หรือ สามารถตรวจเช็ค ตารางแพทย์ออกตรวจ เพื่อขอเข้ารับคำปรึกษา
แผนที่การเดินทาง https://maps.app.goo.gl/gfpniWd1QzeZ89p97
