หลายครั้งที่อาการวูบ หน้ามืด หรือเวียนศีรษะ ถูกมองข้ามและคิดว่าเป็นเพียงความอ่อนล้าจากการทำงานหนัก หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ แต่รู้หรือไม่ว่าอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนเร่งด่วนของ “โรคหลอดเลือดสมอง” ที่มีต้นเหตุมาจากไขมันในเลือดสูง เมื่อคอเลสเตอรอลสะสมจนอุดตัน การรักษาที่รวดเร็วคือหัวใจสำคัญที่สุดในการรักษาชีวิตและสมอง การฝ่าการจราจรที่ติดขัดเพื่อเดินทางเข้าไปรักษาในใจกลางเมืองอาจทำให้สูญเสีย “นาทีทอง” (Golden Period) ไปอย่างน่าเสียดาย สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในย่าน หนองแขม เพชรเกษม บางแค หรือพุทธมณฑล การเข้ารับการตรวจคัดกรองและรักษากับศูนย์สมองและระบบประสาทที่ได้มาตรฐานในพื้นที่ใกล้บ้าน จึงเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและช่วยให้การรักษาเป็นไปอย่างต่อเนื่อง ลดความเสี่ยงในการเกิดอัมพฤกษ์ อัมพาตได้อย่างทันท่วงที
ไขมันในเลือดสูง ทำให้หลอดเลือดคอตีบได้อย่างไร?
ภาวะหลอดเลือดคอตีบ เกิดจาก คอเลสเตอรอล (LDL) และไขมันที่สะสมจนกลายเป็น คราบพลัค (Plaque) เกาะติดผนัง หลอดเลือดแดงคาโรติด (Carotid Artery) ที่บริเวณคอ ทำให้หลอดเลือดแคบลง เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ หากคราบพลัคหลุดไปอุดตันที่สมอง จะส่งผลให้เกิด โรคหลอดเลือดสมองตีบ (Ischemic Stroke) อาการสมองขาดเลือดชั่วคราว (TIA) หรืออัมพฤกษ์อัมพาตเฉียบพลันได้
การปล่อยให้ร่างกายมีระดับไขมันเลว (LDL) สูงเป็นเวลานาน ไม่ต่างจากการปล่อยให้ท่อน้ำมีตะกรันเกาะสะสม เมื่อผนังหลอดเลือดหนาตัวขึ้น ความยืดหยุ่นจะลดลง และหากคราบตะกรันเหล่านี้ปริแตก ร่างกายจะสร้างลิ่มเลือดมาอุดรอยแตกนั้น ซึ่งลิ่มเลือดนี้เองที่สามารถหลุดลอยไปอุดตันเส้นเลือดฝอยในสมองได้
หลายครั้งที่อาการวูบ หน้ามืด หรือเวียนศีรษะ ถูกมองข้ามและคิดว่าเป็นเพียงความอ่อนล้าจากการทำงานหนัก หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ แต่รู้หรือไม่ว่าอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนเร่งด่วนของ “โรคหลอดเลือดสมอง” ที่มีต้นเหตุมาจากไขมันในเลือดสูง เมื่อคอเลสเตอรอลสะสมจนอุดตัน การรักษาที่รวดเร็วคือหัวใจสำคัญที่สุดในการรักษาชีวิตและสมอง การฝ่าการจราจรที่ติดขัดเพื่อเดินทางเข้าไปรักษาในใจกลางเมืองอาจทำให้สูญเสีย “นาทีทอง” (Golden Period) ไปอย่างน่าเสียดาย สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในย่าน หนองแขม เพชรเกษม บางแค หรือพุทธมณฑล การเข้ารับการตรวจคัดกรองและรักษากับศูนย์สมองและระบบประสาทที่ได้มาตรฐานในพื้นที่ใกล้บ้าน จึงเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและช่วยให้การรักษาเป็นไปอย่างต่อเนื่อง ลดความเสี่ยงในการเกิดอัมพฤกษ์ อัมพาตได้อย่างทันท่วงที
ไขมันในเลือดสูง ทำให้หลอดเลือดคอตีบได้อย่างไร?
ภาวะหลอดเลือดคอตีบ เกิดจาก คอเลสเตอรอล (LDL) และไขมันที่สะสมจนกลายเป็น คราบพลัค (Plaque) เกาะติดผนัง หลอดเลือดแดงคาโรติด (Carotid Artery) ที่บริเวณคอ ทำให้หลอดเลือดแคบลง เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ หากคราบพลัคหลุดไปอุดตันที่สมอง จะส่งผลให้เกิด โรคหลอดเลือดสมองตีบ (Ischemic Stroke) อาการสมองขาดเลือดชั่วคราว (TIA) หรืออัมพฤกษ์อัมพาตเฉียบพลันได้
การปล่อยให้ร่างกายมีระดับไขมันเลว (LDL) สูงเป็นเวลานาน ไม่ต่างจากการปล่อยให้ท่อน้ำมีตะกรันเกาะสะสม เมื่อผนังหลอดเลือดหนาตัวขึ้น ความยืดหยุ่นจะลดลง และหากคราบตะกรันเหล่านี้ปริแตก ร่างกายจะสร้างลิ่มเลือดมาอุดรอยแตกนั้น ซึ่งลิ่มเลือดนี้เองที่สามารถหลุดลอยไปอุดตันเส้นเลือดฝอยในสมองได้
คอเลสเตอรอลที่สะสมเป็นคราบพลัค (Plaque) จะทำให้หลอดเลือดแดงที่คอแคบลง
ส่งผลให้เลือดไปเลี้ยงสมองได้ไม่เต็มที่ เป็นสาเหตุหลักของโรคหลอดเลือดสมองตีบ
สัญญาณเตือน “หลอดเลือดคอตีบ” ที่ไม่ควรชะล่าใจ
โรคนี้มักถูกเรียกว่า “ภัยเงียบ” เพราะในช่วงแรกที่หลอดเลือดตีบเพียงเล็กน้อย ผู้ป่วยมักจะไม่มีอาการใดๆ แสดงออกมาเลย จนกระทั่งหลอดเลือดตีบแคบลงมาก หรือมีลิ่มเลือดหลุดไปอุดตันที่สมองชั่วคราว (Transient Ischemic Attack – TIA) จึงจะเริ่มมีอาการเตือน ซึ่งมักเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน ดังนี้:
- ตาพร่ามัว หรือมองไม่เห็นชั่วขณะ: มักเกิดขึ้นกับดวงตาเพียงข้างเดียว เหมือนมีม่านมาบังตา
- ชา หรืออ่อนแรงครึ่งซีก: รู้สึกชาที่ใบหน้า แขน หรือขา ข้างใดข้างหนึ่งของร่างกาย ยกแขนไม่ขึ้น หรือมุมปากตก
- พูดไม่ชัด นึกคำพูดไม่ออก: ลิ้นแข็ง พูดอ้อแอ้ หรือไม่สามารถทำความเข้าใจคำพูดของผู้อื่นได้ชั่วขณะ
- เวียนศีรษะรุนแรง เดินเซ: เสียการทรงตัวอย่างกะทันหัน วูบ หรือหน้ามืดโดยไม่มีสาเหตุ
หากพบอาการเหล่านี้ แม้จะเกิดขึ้นเพียงไม่กี่นาทีแล้วดีขึ้นเอง ก็ ห้ามนอนพักเด็ดขาด ควรรีบเดินทางมายังโรงพยาบาลที่มีศูนย์สมองและระบบประสาททันที
ใครบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยง?
การตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ คือวิธีป้องกันที่ดีที่สุด ผู้ที่ควรเข้ารับการตรวจคัดกรองหลอดเลือดคอ ได้แก่:
- ผู้ที่มีภาวะไขมันในเลือดสูงเรื้อรัง (โดยเฉพาะค่า LDL สูง)
- ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวาน
- ผู้ที่สูบบุหรี่จัดเป็นประจำ
- ผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือมีประวัติบุคคลในครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดสมอง หรือโรคหัวใจ
- ผู้ที่เคยมีประวัติเป็นโรคสมองขาดเลือดชั่วคราว (TIA)
ตรวจหลอดเลือดคอ (Carotid Doppler Ultrasound) คืออะไร?
เทคโนโลยีทางการแพทย์ในปัจจุบันช่วยให้เราสามารถมองเห็นสภาพภายในหลอดเลือดคอได้อย่างชัดเจนโดยไม่ต้องเจ็บตัว การตรวจ Carotid Doppler Ultrasound คือการใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ตรวจดูการไหลเวียนของเลือด วัดความหนาของผนังหลอดเลือด และตรวจหาคราบพลัคที่เกาะอยู่บริเวณหลอดเลือดแดงคาโรติดที่คอ
- ข้อดีของการตรวจ: ไม่มีการใช้รังสี ไม่ต้องฉีดสี ไม่เจ็บปวด ไม่ต้องงดน้ำและอาหาร (เว้นแต่มีการเจาะเลือดร่วมด้วย) และใช้เวลาตรวจเพียง 15-30 นาทีเท่านั้น
แนวทางการรักษาและการดูแลตัวเอง
หากแพทย์ตรวจพบว่ามีภาวะหลอดเลือดคอตีบ แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ:
- ตีบน้อยถึงปานกลาง: แพทย์จะเน้นการให้ยาลดไขมัน ยาต้านเกล็ดเลือด (เพื่อป้องกันการเกิดลิ่มเลือด) ควบคู่กับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น งดสูบบุหรี่ ควบคุมอาหารลดหวานมันเค็ม และออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- ตีบมาก (รุนแรง): หากเส้นเลือดแคบมากจนเสี่ยงต่อการตีบตันเฉียบพลัน แพทย์อาจพิจารณาการรักษาด้วยการใส่ขดลวดถ่างขยายหลอดเลือด (Carotid Stenting) หรือการผ่าตัดลอกคราบตะกรันในหลอดเลือด (Carotid Endarterectomy)
FAQ : คำถามที่พบบ่อย
Q: ตรวจหลอดเลือดคอ ต้องงดน้ำงดอาหารไหม?
A: หากเป็นการทำอัลตราซาวนด์หลอดเลือดคอ (Carotid Doppler) เพียงอย่างเดียว ไม่จำเป็นต้องงดน้ำและอาหาร สามารถเข้ารับการตรวจได้เลย แต่หากมีโปรแกรมเจาะเลือดเพื่อดูระดับคอเลสเตอรอลร่วมด้วย ควรอดอาหารอย่างน้อย 10-12 ชั่วโมงครับ
Q: ไขมันสูง แต่ไม่อ้วน เสี่ยงหลอดเลือดคอตีบไหม?
A: เสี่ยงครับ ภาวะไขมันในเลือดสูงไม่จำเป็นต้องเกิดในคนที่มีรูปร่างอ้วนเสมอไป ปัจจัยด้านพันธุกรรม ความเครียด และพฤติกรรมการทานอาหาร ล้วนส่งผลให้คอเลสเตอรอลสูงจนเกิดคราบพลัคเกาะในหลอดเลือดได้เช่นกัน
Q: หลอดเลือดคอตีบ กี่เปอร์เซ็นต์ถึงต้องผ่าตัด?
A: โดยทั่วไป หากหลอดเลือดคอตีบมากกว่า 70% หรือมีอาการแสดงของสมองขาดเลือด (แม้จะตีบเพียง 50-69%) แพทย์เฉพาะทางจะพิจารณาประเมินทางเลือกในการทำบอลลูนใส่ขดลวด หรือผ่าตัดลอกหลอดเลือดคอ เพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมองครับ
Q: มีอาการวูบ หน้ามืดบ่อย ตรวจที่ไหนดี ย่านเพชรเกษม-หนองแขม?
A: แนะนำให้พบแพทย์เฉพาะทางด้านระบบประสาทและสมองครับ สำหรับชาวหนองแขม เพชรเกษม หรือพุทธมณฑล สามารถเข้ารับการตรวจคัดกรองด้วยเทคโนโลยี Carotid Doppler Ultrasound ได้ที่ โรงพยาบาลวิชัยเวช อินเตอร์เนชั่นแนล หนองแขม โดยไม่ต้องเดินทางไกลครับ
บทสรุปจากผู้เชี่ยวชาญ
“โรคหลอดเลือดคอตีบจากไขมันสูง เป็นภัยเงียบที่ป้องกันและรักษาได้หากตรวจพบแต่เนิ่นๆ อย่ารอให้ร่างกายส่งสัญญาณเตือนรุนแรงอย่างอาการอัมพฤกษ์อัมพาต การตรวจสุขภาพประจำปีและการคัดกรองความเสี่ยงหลอดเลือด คือการลงทุนเพื่อสุขภาพที่คุ้มค่าที่สุดครับ”
พร้อมดูแลคุณและคนที่คุณรัก ให้ห่างไกลจากโรคหลอดเลือดสมอง หากคุณหรือคนในครอบครัวมีความเสี่ยง มีระดับไขมันในเลือดสูง หรือมีอาการหน้ามืด วูบบ่อย สามารถปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง หรือนัดหมายเพื่อตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดคอ (Carotid Doppler Ultrasound) ได้ที่ โรงพยาบาลวิชัยเวช อินเตอร์เนชั่นแนล หนองแขม เรามีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญพร้อมดูแลด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย เดินทางสะดวก ครอบคลุมพื้นที่หนองแขม เพชรเกษม และพุทธมณฑลสายต่างๆ
อ้างอิงข้อมูล (References):
- American Stroke Association (ASA): Carotid Artery Disease and Stroke
- Mayo Clinic: Carotid artery disease – Symptoms and causes
- Cleveland Clinic: Carotid Artery Disease: Causes, Symptoms & Treatment
ติดต่อศูนย์รักษ์สุขภาพ รพ.วิชัยเวชฯ หนองแขม
02-441-6999
หรือ ติดต่อได้ผ่านช่องทางไลน์ได้ง่ายๆ Line
หรือ สามารถตรวจเช็ค ตารางแพทย์ออกตรวจ เพื่อขอเข้ารับคำปรึกษา
